Jzyk polski Historia WOS Sztuka (plastyka i muzyka) Jzyki obce Religia i etyka
Matematyka Fizyka i astronomia Chemia Biologia Przyroda Geografia Technika Informatyka
Przedmioty zawodowe WF cieki edukacyjne Wychowanie przedszkolne Nauczanie zintegrowane Wicej
Start arrow Nasze publikacje arrow Wpływ literatury dziecięcej...
Wpływ literatury dziecięcej... Drukuj Email
Wpisał: Anna Miśko   
16.06.2008.


WPŁYW LITERATURY DZIECIĘCEJ NA ROZWÓJ DZIECKA Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ INTELEKTUALNĄ

 


Literatura piękna spełnia ważną rolę w życiu każdego człowieka. Czytanie dzieciom już od najmłodszych lat jest bardzo ważnym elementem, który wpływa na prawidłowy rozwój psychofizyczny małego dziecka, a szczególnie dziecka o obniżonej sprawności intelektualnej.
 Czytanie na głos niemowlęciu stymuluje rozwój jego mózgu. Czytanie kilkulatkowi rozbudza w nim ciekawość świata i pomaga mu zrozumieć siebie i innych. Wspólne głośne czytanie z nastolatkiem pomoże mu pokonać wiele problemów wieku dorastania.
Często w domach panuje stały rytuał czytania. Dziecko domaga się najpierw oglądania ilustracji, potem czytania książek przed zaśnięciem. Ale też  w ciągu dnia wiele zdarzeń można wzbogacić wierszowanym komentarzem – fragmentem jakiegoś wiersza. Często łatwiej zapamiętuje to, co w takiej formie usłyszy.
Wielorakie i liczne są wartości kontaktu dziecka z literaturą: wierszem, opowiadaniem, bajką. Utwory te dostarczają bowiem wiadomości o innych dzieciach, o życiu dorosłych ludzi, o zwierzętach znanych i nie znanych, o wielkim, jakże ciekawym świecie przyrody, o różnych przygodach i zdarzeniach, w których chciałoby ono uczestniczyć. Zainteresowanie, jakie budzą, wzmaga aktywność umysłową. Dziecko słuchając czytanych utworów rozwija wiele funkcji psychicznych, takich jak myślenie, wyobraźnia, pamięć, uczucia. Bogaci i utrwala zasób słownictwa, przyswaja prawidłowe formy gramatyczne języka, wydaje sądy, stawia pytania, na które stara się znaleźć odpowiedź. Pozytywni bohaterowie utworów skłaniają do naśladowania ich, ukazują wzory postępowania, pomagają w kształtowaniu własnych pozytywnych postaw wobec otoczenia, zachęcają do działania.
 Na tej drodze poszerza się doświadczenie życiowe dziecka, kształtuje stosunek do naczelnych wartości takich, jak dobro, piękno, prawda, sprawiedliwość. Literatura rozbudza wrażliwość moralną dziecka, ukazuje wzór postępowania i może wywierać wpływ na kształtowanie się stosunku do samego siebie. Odpowiednio dobrany wiersz może zilustrować poznawanie czegoś nowego, skomentować zachowanie dziecka, a często żartobliwie podany morał lepiej zostanie przyjęty niż upomnienie dorosłego. 
Dzięki różnorodnej tematyce np. wierszyków, opowiadań, bajek, wyliczanek, historyjek, zagadek – literatura dziecięca odgrywa ważną rolę w realizacji procesu edukacyjno –wychowawczo  – terapeutycznego.
Wielostronny wpływ literatury na umysłowe i społeczno – moralne wychowanie dziecka wzmagają odpowiednie ilustracje, czytelne i piękne, dla dzieci upośledzonych umysłowo są wręcz niezbędne, gdyż to one najpierw pobudzają ciekawość, podtrzymują zainteresowanie i uwagę, pomagają w zrozumieniu i interpretacji treści. Pięknem formy budzą nowe wzruszenia, rozwijają wrażliwość estetyczną, dają wiele radości.
 Dziecko niepełnosprawne intelektualnie wymaga specjalnej lektury, która spełniałaby jeden podstawowy warunek: niosła w sobie, obok wszystkich wymienionych na początku wartości, również wartości terapeutyczne.
Dlatego rozbudzanie zainteresowań utworami literackimi u dzieci niepełnosprawnych intelektualnie jest szczególnie ważne.
Droga dziecka o obniżonej sprawności intelektualnej do książki jest bardziej specyficzna niż u dzieci w normie intelektualnej.
 Przy wyborze tekstów literackich trzeba wziąć pod uwagę możliwości psychofizyczne dziecka: jego ogólny stan samopoczucia, potrzeby, intensywność jego przeżyć, krótkotrwałość uwagi, podatność na zmęczenie.
Wykorzystując utwory literackie w pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo należy pamiętać, aby były one dostosowane do możliwości percepcyjnych ucznia. Powinny to być proste teksty, pozbawione aluzyjnych treści, czy abstrakcyjnych pojęć.
Do czytania dziecku należy wybierać książki napisane lub tłumaczone poprawną i ładną polszczyzną, ciekawe dla dziecka, uczące racjonalnego myślenia, niosące przesłanie szacunku wobec dziecka, ludzi, promujące pozytywne wzorce postępowania, dostosowane do wrażliwości dziecka – nie wzbudzające lęków i niepokojów, budujące pozytywny stosunek do świata.
Nadają się tu w większości bajki klasyki dziecięcej, wierszyki, książki przygodowe (fragmenty) , krótkie opowiadania. Można wykorzystać następujące pozycje:
Jan Brzechwa – „Wiersze i bajki”, Czesław Janczarski – „Miś Uszatek”,
Julian Tuwim –„ Wiersze dla dzieci”,
Joanna Papuzińska – „Śpiące wierszyki”,
 (fragmenty) Kornel Makuszyński – „Przygody Koziołka Matołka”,
Hugh Lofting seria o „Doktorze Dolittle”,
 Mark Twain –„ Przygody Tomka Sawyera”,
 Astrid Lindgren seria o Pipi Pończoszarce, „Dzieci z Bulerbyn”,
A. Alan Milne – „Kubuś Puchatek”, „Chatka Puchatka”, seria o Muminkach.
Krótki utwór można przekazać dzieciom w całości.  Dłuższe – wymagają skrócenia, wybrania i połączenia fragmentów najważniejszych ze względu na rozwój akcji i zrozumienie przez dziecko myśli przewodniej.
Po wysłuchaniu utworu można pobudzić aktywność słuchacza poprzez zachęcenie do zabawy, jak naśladowanie głosów i ruchów zwierząt, powtarzanie refrenów wplecionych w tekst literacki, śpiewanie piosenek do słów wierszy, oglądanie książeczek, udział w formie zabaw i gier edukacyjnych opartych na treści poznanego utworu.
Starsze dzieci można zachęcić do opowiadania fragmentów utworów, do wypowiedzi na temat występujących w nim postaci, do samodzielnego odczytania fragmentu tekstu, redagowania gazetki szkolnej, przedstawienia i wyrażenia za pomocą różnych technik plastycznych treści utworów literackich, do inscenizacji utworów literackich, która daje możliwość dziecku wczuwania się w określone postacie i sytuacje.
Wybierając utwory literackie dla dzieci upośledzonych umysłowo należy kierować się także ich formą przekazu. I tak np. takie bajki, jak „Kopciuszek”, „Czerwony Kapturek”, „Kot w butach” to teksty znane w kilku wersjach i nie jest bez znaczenia, którą z nich wybierzemy. Nie wszystkie z nich bowiem nadają się w ogóle dla dzieci, a szczególnie tych upośledzonych umysłowo. O ile dziecku sprawnemu umysłowo jesteśmy w stanie jakoś wytłumaczyć np. fakt obcinania sobie pięt przez niedobre siostry „Kopciuszka” braci Grimm, to u dziecka upośledzonego umysłowo scena ta może wywołać ogromny szok, na który nie możemy go narażać. Tak więc znaczenie ma nie tylko to co, ale w jaki sposób będzie przedstawione. Wolno nam także nieco uprościć tekst, tak by stał się on w pełni zrozumiały dla dziecka.
  Inną z form poznania twórczości literatury jest pobyt ucznia w bibliotece.
Chwile spędzone w jej zaciszu, wśród kolorowych książek i dekoracji wpływają uspokajająco. Tutaj pozbywa się ono stresów, uczucia zagrożenia. Oglądanie książek pełni terapeutyczną funkcję. Sprawia uczniowi przyjemność i daje zadowolenie z samodzielnie wykonanego zadania, wyzwala uczucie radości.
 „Bez względu na to ile masz zajęć, najważniejszą rzeczą jaką możesz zrobić dla przyszłości dziecka, oprócz okazywania mu miłości przez przytulanie, jest codzienne głośne czytanie oraz radykalne ograniczenie telewizji” – Jim Trelease, autor -  (Podręcznika głośnego czytania). 

Zmieniony ( 16.06.2008. )
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »